Kiến thức ngực

Bác sĩ Ngô Mộng Hùng

Tác giả: Bác sĩ Ngô Mộng Hùng

Tụt núm vú: Nguyên nhân, khi nào cần khám và cách xử trí

Tụt núm vú: Nguyên nhân, khi nào cần khám và cách xử trí

Tụt núm vú là tình trạng đầu núm vú hướng vào bên trong bầu ngực thay vì nhô ra ngoài như thông thường; đây có thể chỉ là một đặc điểm giải phẫu tự nhiên đã có từ nhỏ, nhưng nếu là sự thay đổi mới xuất hiện ở người trưởng thành thì cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám để tìm nguyên nhân. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp thông tin y khoa giúp bạn nhận biết các dấu hiệu cần đi khám sớm, hiểu rõ ảnh hưởng thực tế của tình trạng này đối với việc nuôi con bằng sữa mẹ, cũng như nắm được các hướng theo dõi và xử trí phù hợp, an toàn.

Tụt núm vú là gì? Phân biệt với núm vú phẳng

Tụt núm vú
Tụt núm vú là gì? Phân biệt với núm vú phẳng – Thực hiện tại Bệnh viện Thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng.

Trong giải phẫu tuyến vú, hình dáng và độ nhô của núm vú ở mỗi người có sự đa dạng tự nhiên rất lớn. Tụt núm vú (hay còn được người đọc tìm kiếm với các cụm từ như núm vú bị thụt, đầu ti bị thụt vào trong) là thuật ngữ mô tả tình trạng phần đầu núm vú bị kéo tụt hoặc lộn ngược vào phía trong mô vú, tạo thành một rãnh hoặc hõm nhỏ trên bề mặt quầng vú thay vì hướng ra ngoài.

Tình trạng này cần được phân biệt với núm vú phẳng (flat nipple). Ở người có núm vú phẳng, phần đầu núm vú không bị rút lõm vào sâu bên trong mà nằm gần như ngang bằng với bề mặt lớp da quầng vú xung quanh. Ở một số người, núm vú phẳng hoặc tụt nhẹ vẫn có thể tạm thời nhô ra ngoài khi gặp kích thích cơ học hoặc khi tiếp xúc với nhiệt độ lạnh, sau đó lại trở về trạng thái ban đầu.

Hiện tượng núm vú bị thụt hoặc phẳng có thể xuất hiện ở một bên ngực (tụt núm vú một bên) hoặc xảy ra đồng thời ở cả hai bên ngực. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chỉ quan sát hình dáng bên ngoài đơn thuần thì chưa thể kết luận được nguyên nhân bên dưới. Việc phân định đây là biến thể giải phẫu lành tính hay là biểu hiện của một vấn đề sức khỏe cần dựa vào thời điểm xuất hiện và sự thăm khám trực tiếp của bác sĩ.

Hình ảnh minh họa y khoa đối chiếu lát cắt giải phẫu của ba dạng hình thái: núm vú nhô thông thường, núm vú phẳng nằm ngang quầng vú và núm vú tụt hướng vào trong (hình minh họa mang tính chất cung cấp thông tin giải phẫu, không dùng để tự chẩn đoán tại nhà).

Tụt núm vú có nguy hiểm không, khi nào cần đi khám?

Tụt núm vú
Tụt núm vú có nguy hiểm không, khi nào cần đi khám? – Thực hiện tại Bệnh viện Thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng.

Mức độ đáng lo ngại của tình trạng tụt núm vú phụ thuộc rất nhiều vào việc đặc điểm này đã tồn tại ổn định từ lâu hay mới phát sinh gần đây. Nếu bạn có núm vú hướng vào trong từ khi dậy thì hoặc từ nhỏ, giữ nguyên hình thái qua nhiều năm và không kèm theo bất kỳ biểu hiện bất thường nào khác ở bầu ngực, đây thường là đặc điểm giải phẫu lành tính. Ngược lại, nếu trước đây núm vú của bạn vẫn nhô ra bình thường nhưng gần đây mới bắt đầu bị kéo tụt vào trong, bạn cần chủ động đến cơ sở y tế để được bác sĩ kiểm tra.

Bạn nên sắp xếp đi khám chuyên khoa sớm khi nhận thấy một trong các dấu hiệu sau:

  • Núm vú trước đây nhô ra ngoài nhưng mới xuất hiện tình trạng phẳng đi hoặc bị kéo tụt vào trong, đặc biệt khi hiện tượng này chỉ xảy ra ở một bên vú.
  • Hình dạng núm vú thay đổi kèm theo việc sờ thấy khối u, cục cứng hoặc một vùng mô vú dày lên bất thường ở bầu ngực hay vùng hố nách.
  • Núm vú tự nhiên tiết dịch bất thường khi không mang thai hoặc không cho con bú, nhất là dịch trong suốt tự chảy ở một bên hoặc dịch có lẫn máu.
  • Bề mặt da vùng quầng vú hoặc da bầu ngực có biểu hiện co kéo, lõm xuống, nhăn nheo, sần sùi như vỏ cam, hoặc da quanh núm vú bị đỏ, đóng vảy, ngứa rát kéo dài.
  • Bầu ngực có sự thay đổi mới về kích thước, đường viền hoặc cảm giác đau tức khu trú không rõ nguyên nhân.

Người đọc cần lưu ý rằng không phải đợi đến khi xuất hiện đầy đủ các triệu chứng trên mới đi khám; đồng thời, việc bầu ngực hoàn toàn không đau cũng không loại trừ khả năng có vấn đề y khoa cần đánh giá. Những biểu hiện thay đổi ở núm vú có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân lành tính như viêm nhiễm hoặc giãn ống tuyến, không đồng nghĩa chắc chắn là ung thư, nhưng việc thăm khám y tế trước khi nghĩ đến bất kỳ can thiệp thẩm mỹ nào là nguyên tắc an toàn bắt buộc.

Vì sao núm vú bị tụt vào trong?

Có nhiều nhóm yếu tố khác nhau dẫn đến hiện tượng đầu ti bị thụt vào trong, từ đặc điểm cấu trúc mô hình thành sớm cho đến những biến đổi phát sinh ở tuổi trưởng thành. Chỉ có quá trình thăm khám lâm sàng và khai thác bệnh sử cụ thể mới giúp bác sĩ xác định đúng nguyên nhân ở từng cá nhân.

Đặc điểm bẩm sinh hoặc xuất hiện trong quá trình phát triển

Ở nhiều phụ nữ (và cả một số nam giới), tụt núm vú bẩm sinh hoặc xuất hiện từ giai đoạn phát triển tuyến vú tuổi dậy thì là tình trạng khá phổ biến. Về mặt giải phẫu, hiện tượng này thường liên quan đến việc các dải mô liên kết dưới núm vú ngắn, chặt hoặc hệ thống ống dẫn sữa bên dưới phát triển chưa đủ độ dài tương ứng, từ đó tạo lực giữ kéo đầu núm vú hướng vào phía trong mô đệm. Khi đặc điểm này đã có từ nhỏ, tồn tại ổn định ở một hoặc hai bên ngực và không đi kèm sự biến đổi bất thường nào của mô vú xung quanh, nó được xem là một dạng biến thể tự nhiên của cơ thể chứ không phải là một căn bệnh.

Thay đổi mắc phải và bệnh lý cần được đánh giá

Trong trường hợp núm vú từng nhô ra bình thường nhưng sau đó mới bị kéo rút vào trong (tụt núm vú mắc phải), nguyên nhân thường liên quan đến các quá trình làm thay đổi cấu trúc mô hoặc ống dẫn sữa bên dưới bầu ngực. Các nhóm nguyên nhân mắc phải cần được bác sĩ đánh giá bao gồm: sự hình thành mô sẹo hoặc xơ hóa co kéo sau chấn thương, sau phẫu thuật vùng vú; các tình trạng viêm nhiễm như viêm tuyến vú, áp xe dưới quầng vú hoặc giãn ống tuyến vú làm dày và rút ngắn ống dẫn sữa; những biến đổi mô tuyến theo quá trình lão hóa tự nhiên khi bước vào giai đoạn tiền mãn kinh – mãn kinh. Bên cạnh các nguyên nhân lành tính kể trên, bệnh lý ác tính tại vú (như ung thư vú hoặc bệnh Paget núm vú) cũng có thể gây co kéo mô làm núm vú tụt vào trong, do đó đây là một khả năng y khoa cần được kiểm tra và loại trừ trong bối cảnh lâm sàng thích hợp.

Các mức độ tụt núm vú được mô tả như thế nào?

Tụt núm vú
Các mức độ tụt núm vú được mô tả như thế nào? – Thực hiện tại Bệnh viện Thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng.

Trong thăm khám lâm sàng, để thuận tiện cho việc ghi nhận tình trạng giải phẫu và định hướng tư vấn, các bác sĩ thường phân loại mức độ núm vú bị thụt thành 3 độ dựa trên khả năng đưa đầu núm vú nhô ra ngoài và mức độ xơ kéo của mô liên kết bên dưới:

Mức độ Mô tả đặc điểm lâm sàng
Độ 1 (Mức độ nhẹ) Núm vú có thể dễ dàng được đưa nhô ra ngoài bằng thao tác ấn nhẹ quanh quầng vú và giữ được vị trí nhô ra trong một khoảng thời gian trước khi từ từ tụt lại; mô liên kết bên dưới ít xơ kéo, ống dẫn sữa thường không bị co rút đáng kể.
Độ 2 (Mức độ trung bình) Núm vú vẫn có thể đưa ra ngoài nhưng khó khăn hơn so với độ 1, và ngay sau khi buông tay hoặc ngừng tác động thì đầu núm vú có xu hướng tụt nhanh trở lại vào trong do các dải mô xơ liên kết bên dưới giữ chặt hơn.
Độ 3 (Mức độ nặng) Núm vú tụt sâu vào bên trong, rất khó hoặc hầu như không thể đưa nhô ra ngoài bằng thao tác thông thường; tình trạng này thường đi kèm sự co rút nhiều của dải xơ và hệ thống ống dẫn sữa bên dưới.

Lưu ý y khoa: Bảng phân độ trên là cách bác sĩ mô tả tình trạng trong quá trình thăm khám chuyên môn, hoàn toàn không phải là hướng dẫn để người đọc tự dùng lực kéo giật mạnh núm vú tại nhà. Mức độ tụt nặng hay nhẹ cũng không tự nó xác định được nguyên nhân, không dùng để loại trừ bệnh lý tuyến vú và không đồng nghĩa với việc ở mức độ nào thì bắt buộc phải phẫu thuật.

Tụt núm vú có cho con bú được không?

Tụt núm vú
Tụt núm vú có cho con bú được không? – Thực hiện tại Bệnh viện Thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng.

Một trong những băn khoăn lớn nhất của phụ nữ khi gặp tình trạng này là liệu tụt núm vú có cho con bú được không. Câu trả lời là hầu hết phụ nữ có núm vú phẳng hoặc tụt vẫn có thể nuôi con bằng sữa mẹ. Ở một số người, những thay đổi nội tiết và sự phát triển của bầu ngực trong thai kỳ hoặc sau khi sinh còn giúp núm vú trở nên mềm mại và dễ nhô ra hơn. Điều quan trọng cần hiểu là khi bú mẹ hiệu quả, em bé không chỉ ngậm riêng phần đầu núm vú mà cần ngậm sâu cả một phần lớn quầng vú vào trong miệng để tạo khớp ngậm đúng và kích thích phản xạ tống sữa.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu sau sinh, mẹ có núm vú phẳng hoặc tụt có thể gặp một số bỡ ngỡ khi tập cho bé bắt vú. Thay vì lo lắng hoặc đánh giá lượng sữa chỉ qua hình dáng bên ngoài của đầu ti, mẹ nên chủ động trao đổi với bác sĩ sản nhi, nữ hộ sinh hoặc chuyên viên tư vấn sữa mẹ để được hỗ trợ trực tiếp các nội dung sau:

  • Lựa chọn tư thế bế bé phù hợp: Tìm tư thế giúp đầu và thân bé thẳng trục, miệng bé mở rộng tự nhiên để tiếp cận quầng vú dễ dàng hơn.
  • Hướng dẫn tạo khớp ngậm sâu: Hỗ trợ cách nâng đỡ bầu ngực và định hình nhẹ nhàng vùng quầng vú trước khi cho bé ngậm, giúp bé ngậm sâu vào mô vú thay vì chỉ mút ở đầu núm vú.
  • Đánh giá hiệu quả chuyển sữa thực tế: Quan sát nhịp mút – nuốt của bé và cảm giác mềm bầu ngực sau cữ bú.
  • Theo dõi sự phát triển của trẻ: Đánh giá lượng sữa bé nhận được thông qua số tã ướt, tã bẩn mỗi ngày và biểu đồ tăng trưởng cân nặng của bé theo hướng dẫn y tế.

Trong một số trường hợp cần thiết, nhân viên y tế có thể hướng dẫn sử dụng các dụng cụ hỗ trợ như núm trợ ti (nipple shield) hoặc vắt sữa hỗ trợ, nhưng việc dùng dụng cụ cần được tư vấn đúng kích cỡ và theo dõi sát để đảm bảo việc chuyển sữa cho bé. Bạn không nên tự ý áp dụng các bài kéo giãn thô bạo, dùng ống tiêm tự chế với lực hút mạnh tại nhà để tránh làm tổn thương da và mô vú, đồng thời cũng không nên xem phẫu thuật chỉnh hình là điều kiện bắt buộc trước khi làm mẹ.

Bác sĩ đánh giá tụt núm vú bằng cách nào?

Tụt núm vú
Bác sĩ đánh giá tụt núm vú bằng cách nào? – Thực hiện tại Bệnh viện Thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng.

Khi bạn đến cơ sở y tế để kiểm tra tình trạng núm vú bị thụt, bác sĩ sẽ thực hiện quy trình đánh giá từng bước nhằm tìm hiểu rõ bản chất của vấn đề. Trước hết, bác sĩ sẽ hỏi kỹ về bệnh sử cá nhân: tình trạng núm vú tụt đã có từ khi nào (từ tuổi dậy thì hay mới xuất hiện vài tuần, vài tháng gần đây), diễn tiến nhanh hay chậm, xảy ra ở một bên hay hai bên, có kèm theo tiết dịch, đau tức hay thay đổi da vùng ngực không, cũng như tiền sử bệnh lý gia đình. Tiếp đó, bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng tuyến vú ở nhiều tư thế khác nhau để kiểm tra mô vú, vùng quầng – núm vú và các hạch vùng nách.

Tùy thuộc vào độ tuổi của người bệnh và những ghi nhận thực tế khi khám lâm sàng, bác sĩ mới quyết định có cần chỉ định thêm các phương pháp cận lâm sàng hay không. Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh có thể được lựa chọn bao gồm siêu âm tuyến vú, chụp nhũ ảnh (mammography) hoặc chụp cộng hưởng từ (MRI) vú; nếu phát hiện tổn thương nghi ngờ trên hình ảnh học hoặc ở bề mặt da núm vú, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết mô để có kết luận giải phẫu bệnh chính xác. Không phải mọi trường hợp đều cần làm toàn bộ các xét nghiệm này, nhưng ngược lại, bác sĩ cũng không thể chẩn đoán xác định nguyên nhân chỉ qua hình ảnh chụp gửi trực tuyến. Để buổi khám diễn ra thuận lợi, bạn nên chuẩn bị sẵn thông tin về lịch sử mang thai, cho con bú và các thủ thuật hoặc phẫu thuật vùng ngực từng thực hiện trước đó.

Các hướng xử trí tụt núm vú

Tụt núm vú
Các hướng xử trí tụt núm vú – Thực hiện tại Bệnh viện Thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng.

Hướng xử trí đối với tình trạng tụt núm vú luôn được cá nhân hóa dựa trên nguyên nhân đã được xác định, mức độ gây bất tiện trong vệ sinh hoặc sinh hoạt thực tế, mục tiêu thẩm mỹ của bản thân người bệnh cũng như kế hoạch mang thai và cho con bú trong tương lai. Không có một phác đồ điều trị hay một phương pháp can thiệp chung áp dụng cho tất cả mọi người.

Theo dõi, hỗ trợ cho bú hoặc điều trị nguyên nhân

Đối với những trường hợp tụt núm vú bẩm sinh hoặc có từ lâu, đã được bác sĩ kiểm tra xác nhận là biến thể giải phẫu lành tính và bản thân người đó không cảm thấy vướng mắc về mặt thẩm mỹ hay sinh hoạt, hướng xử trí phù hợp nhất thường là giữ vệ sinh vùng rãnh núm vú sạch sẽ và theo dõi sức khỏe vú định kỳ mà không bắt buộc phải can thiệp ngoại khoa.

Ngược lại, nếu kết quả thăm khám cho thấy núm vú bị kéo tụt là hệ quả của một tình trạng bệnh lý cụ thể (chẳng hạn như viêm nhiễm tuyến vú, áp xe dưới quầng vú hoặc các tổn thương mô vú khác), ưu tiên hàng đầu là điều trị giải quyết đúng nguyên nhân bệnh lý đó theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa; người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc bôi hay tự nặn hút tại nhà. Riêng với phụ nữ đang trong giai đoạn mang thai hoặc nuôi con nhỏ gặp khó khăn do hình dáng núm vú, hướng tiếp cận ưu tiên vẫn là kết hợp cùng chuyên viên tư vấn sữa mẹ để được hỗ trợ kỹ thuật ngậm bắt vú an toàn và phù hợp.

Khi nào cân nhắc phẫu thuật kéo núm vú tụt?

Phẫu thuật kéo núm vú tụt là một thủ thuật tạo hình thẩm mỹ có thể được bác sĩ và người trưởng thành cùng trao đổi cân nhắc sau khi đã hoàn tất việc thăm khám và loại trừ các nguyên nhân bệnh lý ác tính hoặc viêm nhiễm cấp tính tại vú. Phương pháp này thường hướng đến những người có núm vú tụt bẩm sinh hoặc lành tính nhưng cảm thấy tự ti về ngoại hình, hoặc gặp bất tiện kéo dài trong việc vệ sinh vùng hõm núm vú.

Một yếu tố chuyên môn đặc biệt quan trọng khi cân nhắc tiểu phẫu chỉnh sửa núm vú tụt là mối liên hệ giữa kỹ thuật thực hiện và hệ thống ống dẫn sữa bên dưới. Tùy thuộc vào mức độ xơ kéo (độ 1, độ 2 hay độ 3), bác sĩ có thể áp dụng kỹ thuật giải phóng mô xơ có bảo tồn các ống dẫn sữa, hoặc trong những trường hợp co rút nặng, có thể phải cắt giải phóng một phần dải xơ và ống dẫn sữa mới giữ được đầu núm vú nhô ra ổn định. Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cũng như Hiệp hội Bác sĩ Phẫu thuật Tạo hình Hoa Kỳ (ASPS), các can thiệp phẫu thuật tại vùng núm vú – quầng vú đều có khả năng ảnh hưởng đến sự toàn vẹn của ống dẫn sữa và dây thần kinh cảm giác, từ đó có thể làm giảm khả năng tiết sữa hoặc cho con bú về sau. Vì vậy, bạn cần chia sẻ rõ dự định sinh con và nuôi con bằng sữa mẹ trước khi quyết định.

Khi trao đổi trực tiếp với bác sĩ phẫu thuật, bạn nên đặt ra các câu hỏi cụ thể sau:

  • Kỹ thuật dự kiến áp dụng cho mức độ của tôi có bảo tồn được ống dẫn sữa và khả năng cho con bú trong tương lai hay không?
  • Vị trí đường rạch nằm ở đâu và sẹo sau khi lành quanh chân núm vú hoặc quầng vú sẽ như thế nào?
  • Thủ thuật có nguy cơ làm thay đổi hoặc giảm cảm giác ở đầu núm vú hay không?
  • Khả năng núm vú bị tái tụt trở lại theo thời gian là bao nhiêu và hướng theo dõi ra sao?
  • Quy trình chăm sóc vết thương, băng định hình núm vú và lịch tái khám sau tiểu phẫu cần lưu ý những gì?

Những điều nên trao đổi trước khi chỉnh sửa núm vú tụt

Tụt núm vú
Những điều nên trao đổi trước khi chỉnh sửa núm vú tụt – Thực hiện tại Bệnh viện Thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng.

Nếu bạn đang dự định đi khám hoặc tư vấn chuyên khoa về tình trạng núm vú của mình, việc chuẩn bị sẵn một danh sách thông tin rõ ràng sẽ giúp buổi trao đổi với bác sĩ diễn ra hiệu quả và đầy đủ hơn. Bạn có thể ghi chú trước các điểm sau:

  • Thời điểm và diễn tiến: Tình trạng núm vú phẳng hoặc tụt đã có từ nhỏ, từ sau khi sinh con hay mới xuất hiện gần đây; có sự thay đổi nào mới trong vài tuần hoặc vài tháng qua không.
  • Triệu chứng đi kèm: Có bất kỳ dấu hiệu nào khác ở vú như tiết dịch, bong vảy da, sờ thấy khối lạ hay cảm giác căng tức khu trú hay không.
  • Kế hoạch sinh sản và nuôi con: Bạn đã hoàn thành việc sinh nở hay vẫn có kế hoạch mang thai và cho con bú bằng sữa mẹ trong tương lai.
  • Mong muốn cá nhân: Mục tiêu chính của bạn là kiểm tra sức khỏe vú, giải quyết sự bất tiện khi vệ sinh hay cải thiện hình dáng thẩm mỹ của đầu núm vú.
  • Tiền sử y khoa: Các bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng và những thủ thuật hoặc phẫu thuật vùng ngực từng thực hiện trước đây.

Hãy luôn nhớ rằng đối với những trường hợp núm vú mới bị kéo tụt bất thường hoặc có triệu chứng nghi ngờ ở tuyến vú, việc khám chuyên khoa vú để chẩn đoán bệnh lý luôn phải được đặt lên trước tiên, không dùng các dịch vụ chỉnh hình thẩm mỹ để thay thế cho bước kiểm tra y tế này. Khi đã được bác sĩ đánh giá nguyên nhân rõ ràng và có nhu cầu cải thiện hình thái thẩm mỹ ở người trưởng thành, bạn có thể tìm hiểu thêm thông tin về dịch vụ kéo núm vú tụt tại Ngô Mộng Hùng để trao đổi trực tiếp với bác sĩ chuyên khoa về giải pháp phù hợp, giới hạn kỹ thuật và cách chăm sóc an toàn cho trường hợp của riêng mình.

Bệnh viện thẩm mỹ Ngô Mộng Hùng

  • Địa chỉ: 219 – 221 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Bàn Cờ, Thành phố Hồ Chí Minh
  • Hotline: 0833 001 300
  • Email: benhviennmh@gmail.com
  • Thời gian hoạt động: 08:00 - 18:00
Bác sĩ Ngô Mộng Hùng
Bác sĩ Ngô Mộng Hùng

Giám đốc chuyên môn

Bác Sĩ Ngô Mộng Hùng được hàng trăm ngàn chị em trong và ngoài nước ưu tiên lựa chọn mỗi khi có ý định tân trang nhan sắc, thay đổi vẻ ngoài của bản thân để trở nên hoàn mỹ hơn. Chính vì thế, tôi mong muốn chia sẻ đến bạn đọc những kiến thức và kinh nghiệm của mình, hy vọng bài viết mang lại nhiều thông tin hữu ích cho bạn!

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

ĐĂNG KÝ TƯ VẤN

Đội ngũ chuyên viên sẽ lắng nghe nhu cầu, đánh giá tình trạng hiện tại và gợi ý liệu trình phù hợp nhất dành riêng cho bạn. Hãy để chúng tôi đồng hành trên hành trình thư giãn, phục hồi và chăm sóc sức khỏe toàn diện.





    Messenger

    Hotline

    Zalo

    Youtube

    Tiktok